Một mảnh vườn nhỏ cũng đủ cho bếp chay phần lớn rau trong năm.
Nhưng vườn phụ thuộc mùa và phụ thuộc trời, nên vẫn phải biết chọn rau ngoài chợ cho những lúc vườn hết.
Trồng gì quanh nhà
Rau lang dễ nhất. Cắt ngọn là mọc lại.
Rau muống cũng vậy. Trồng cạn hoặc trồng nước.
Mồng tơi leo giàn. Ít tốn đất.
Rau dền mọc nhanh. Gieo hạt là lên.
Rau ngót trồng một lần dùng nhiều năm. Rất đáng trồng.
Bầu bí leo giàn. Vừa có quả vừa có đọt.
Mướp cũng leo giàn. Ra quả rộ.
Đậu que và đậu đũa leo cọc. Dễ chăm.
Ớt trồng vài cây là đủ. Dùng quanh năm.
Rau thơm trồng chậu. Húng, tía tô, kinh giới.
Sả trồng góc vườn. Rất khoẻ.
Gừng và nghệ trồng bóng râm. Dùng dần.
Chuối trồng bờ. Cho cả quả, lá và bắp chuối.
Với bếp chay thì chỉ cần rau lang, rau ngót, một giàn bầu bí và mấy chậu rau thơm là đã đỡ được phần lớn tiền rau trong năm. Bốn thứ là đủ nền.
Hái và giữ rau vườn
Hái buổi sáng. Rau còn căng nước.
Hái phần đọt non. Phần già nhiều xơ.
Hái tới đâu nấu tới đó. Lợi thế lớn nhất của vườn nhà.
Không hái trụi một cây. Chừa để nó mọc lại.
Cắt bằng kéo hoặc dao sắc. Bứt tay làm dập gốc.
Không hái ngay sau khi bón phân. Chờ theo hướng dẫn.
Không hái ngay sau khi phun thuốc. Chờ đủ thời gian cách ly.
Nhà tự trồng thì hạn chế dùng thuốc. Bắt sâu bằng tay.
Rửa kỹ dù là rau nhà. Đất và côn trùng.
Chưa nấu thì đừng rửa. Rửa rồi nhanh úng.
Bọc giấy ẩm cho vào ngăn mát. Nếu hái dư.
Chia bớt cho hàng xóm. Nếp quê, và đỡ phí.
Rau già thì để lấy hạt giống. Mùa sau gieo lại.
Cái lợi thật của rau vườn không phải tiết kiệm tiền mà là hái tới đâu nấu tới đó, thứ mà rau chợ không thể có. Tươi mới là lợi thật.
Chọn rau ngoài chợ
Lá còn căng và giòn. Héo rũ là đã lâu.
Cọng chắc, không mềm oặt. Dấu hiệu rõ.
Gốc cắt còn tươi. Thâm đen là để lâu.
Không có lá vàng nhiều. Vài lá thì bình thường.
Không nhớt ở gốc. Nhớt là hỏng.
Không mua rau đã rửa sẵn để cả buổi. Nhanh úng.
Rau bị sâu ăn ít thì bình thường. Không phải dấu hiệu xấu.
Rau xanh mướt bất thường thì cân nhắc. Hỏi người bán.
Hỏi rau của nhà trồng hay lấy mối. Câu hữu ích.
Hỏi hái hôm nào. Mối quen nói thật.
Mua theo mùa thì rẻ và ngon. Nguyên tắc chung.
Mua vừa đủ vài ngày. Rau không trữ lâu.
Mua ở mối quen. Biết nguồn.
Dấu hiệu đáng tin nhất khi chọn rau không phải màu sắc mà là độ giòn của cọng, vì rau để lâu thì mềm đi trước khi đổi màu. Xem độ giòn của cọng.
Khi trái mùa
Mùa mưa thì vườn ngập, chợ ít hàng. Đặc điểm của vùng.
Dùng đồ khô đã trữ. Nấm, măng, rau khô.
Dùng củ quả để được lâu. Bí đỏ, bí đao, su hào.
Dùng giá đỗ tự làm. Vài ngày là có.
Làm giá trong hũ hoặc rổ. Ủ tối, tưới nước đều.
Giá tự làm rẻ và sạch. Rất hợp mùa khan rau.
Trồng rau mầm trong khay. Nhanh và ít chỗ.
Trồng rau thơm trong nhà. Chậu nhỏ đặt cửa sổ.
Dùng đồ muối đã làm từ mùa nắng. Đúng công dụng của nó.
Chấp nhận thực đơn hẹp lại. Bình thường.
Không mua rau trái mùa với giá quá cao. Có thứ khác thay được.
Sau lụt thì rửa rau kỹ hơn. Nguồn nước có thể bẩn.
Hỏi hướng dẫn của địa phương về nước sinh hoạt sau lụt. Không tự quyết.
Mùa khan rau là lúc thấy rõ giá trị của việc mùa nắng chịu khó phơi và muối để dành, và của mấy khay giá đỗ tự làm. Đồ trữ và giá đỗ.
Rửa và giữ cho an toàn
Nhặt bỏ lá hỏng trước. Một lá hỏng lây cả bó.
Rửa dưới vòi nước chảy. Tốt hơn ngâm lâu.
Ngâm nước muối loãng vài phút thôi. Đừng ngâm cả tiếng.
Rửa lại bằng nước sạch sau khi ngâm. Bước hay bị bỏ.
Rau ăn sống thì rửa kỹ hơn. Từng cọng.
Rửa bằng nước sạch. Nhất là sau mùa lụt.
Vẩy thật ráo. Trước khi nấu hoặc trước khi cất.
Không dùng chất tẩy rửa cho rau. Nước sạch là đủ.
Không ngâm rau đã thái. Mất chất.
Rửa xong nấu ngay. Đừng để lâu.
Không rửa sẵn cả tuần. Úng.
Rau có mùi lạ thì bỏ. Nghi ngờ thì bỏ.
Người bụng yếu thì cân nhắc ăn rau chần qua. An toàn hơn.
Khâu rửa rau chỉ sai theo một hướng duy nhất là làm quá tay, vì ngâm lâu thì rau vừa nhũn vừa nhạt mà cũng không sạch hơn. Đừng ngâm lâu.
Lỗi hay gặp
Hái trụi một cây. Cây không mọc lại kịp.
Hái ngay sau khi phun thuốc. Phải chờ đủ thời gian cách ly.
Nghĩ rau nhà thì không cần rửa kỹ. Vẫn có đất và côn trùng.
Rửa rau rồi mới cất. Úng.
Bọc rau kín trong túi nylon. Hấp hơi.
Để rau chung với trái cây chín. Rau mau héo.
Chọn rau theo màu xanh mướt. Nên xem độ giòn của cọng.
Chê rau bị sâu ăn. Không phải dấu hiệu xấu.
Mua rau đã rửa sẵn để cả buổi. Nhanh úng.
Mua rau trái mùa giá cao. Có thứ thay được.
Ngâm rau cả tiếng trong nước muối. Nhũn và nhạt.
Không rửa lại sau khi ngâm. Bước hay bị bỏ.
Không rửa kỹ hơn sau mùa lụt. Nguồn nước có thể bẩn.
Nhà có vườn thì lo phần mùa mưa, nhà không vườn thì lo phần chọn hàng, nhưng cả hai đều gặp nhau ở chỗ mua và hái vừa đủ vài ngày. Vừa đủ vài ngày.
