Một người trong nhà quyết định ăn chay thì cả nhà phải điều chỉnh ít nhiều, dù không ai nói ra.
Và phần lớn chuyện khó chịu về sau bắt nguồn từ mấy ngày đầu tiên chứ không phải từ chuyện ăn uống.
Nói chuyện trước
Nói cho cả nhà biết. Đừng để người khác tự đoán.
Nói rõ ăn theo kiểu nào. Theo kỳ hay trường chay.
Nói rõ ăn từ khi nào. Để bếp còn liệu.
Nói rõ mình sẽ tự lo phần nào. Giảm gánh cho người nấu.
Không đòi cả nhà đổi theo. Điều quan trọng nhất.
Không giảng đạo lý trong bữa cơm. Rất mất vui.
Không chê món của người khác. Kể cả nói nhẹ.
Nghe ý kiến của người nấu. Họ là người chịu phần việc thêm.
Hỏi bác sĩ nếu có bệnh nền. Trước khi bắt đầu.
Hỏi bác sĩ nếu đang uống thuốc. Không tự quyết.
Người lớn tuổi trong nhà hỏi bác sĩ trước. Ưu tiên.
Phụ nữ mang thai thì hỏi bác sĩ. Cần tư vấn riêng.
Không tự bỏ thuốc. Ăn chay và uống thuốc là hai chuyện khác nhau.
Một cuộc nói chuyện ngắn trước khi bắt đầu tiết kiệm được rất nhiều khó chịu về sau, vì nó biến chuyện bất ngờ thành chuyện đã bàn. Bàn trước thì nhẹ.
Sắp lại bếp
Một cái chảo riêng. Bước đầu tiên và đủ cho phần lớn nhà.
Một bộ muỗng đũa nấu riêng. Đánh dấu.
Thớt riêng nếu làm được. Tránh lẫn.
Gia vị chay để một chỗ. Nước tương, muối, tiêu.
Chén nước chấm riêng. Không dùng chung chén nước mắm.
Ngăn riêng trong tủ lạnh. Đậy kín.
Ghi nhãn nếu nhà đông người. Đỡ nhầm.
Nấu món chay trước. Rồi mới nấu món mặn.
Người ăn chay tự nấu một phần. Công bằng với người nấu chính.
Không bắt người nấu làm hai mâm đầy đủ. Quá sức.
Món chung thì nêm nhạt rồi ai cần thì thêm. Cách tiết kiệm công nhất.
Canh rau và rau luộc dùng chung được. Nếu nêm chay ngay từ đầu.
Nghiêm ngặt tới đâu là do người ăn chay quyết. Không ai áp cho ai.
Cách sắp bếp ít gây căng thẳng nhất là nấu phần nền chung rồi tách ở khâu nêm, thay vì nấu hẳn hai mâm. Nền chung, tách khâu nêm.
Tuần đầu tiên
Bắt đầu từ ít ngày. Bền hơn là ép nhiều.
Ăn no đủ. Đói là bỏ cuộc.
Nhớ nguồn đạm mỗi bữa. Đậu, đậu hũ, nấm, mè.
Ăn thêm bữa phụ nếu thấy đói. Chuối, khoai, bánh.
Uống đủ nước. Ăn nhiều xơ thì càng cần.
Đừng thử món quá lạ ngay. Bắt đầu bằng món quen nấu theo lối chay.
Ghi lại món nào ăn thấy hợp. Lần sau nấu lại.
Chuẩn bị sẵn vài món cứu cánh. Muối mè, đậu hũ chiên.
Thấy mệt bất thường thì đi khám. Đừng chờ xem.
Thấy chóng mặt thì ngưng và hỏi bác sĩ. Không tự chịu đựng.
Lỡ một kỳ thì làm tiếp kỳ sau. Không tự trách.
Không kể lể hay khoe. Việc riêng.
Không so với người khác. Mỗi người một nhịp.
Tuần đầu nên đặt mục tiêu ăn đủ no và đủ đạm, còn chuyện ngon hay dở thì tính sau khi đã quen. No và đủ đạm trước đã.
Giữ không khí trong nhà
Vẫn ngồi ăn cùng mâm. Quan trọng nhất.
Không tách bàn ăn. Dù món khác nhau.
Không bình luận về đĩa của nhau. Cả hai chiều.
Không hỏi hôm nay ăn được chưa. Nghe như dò xét.
Không thử xem có phát hiện ra không. Việc rất dở.
Người nấu nói rõ món nào là món nào. Tránh nhầm.
Người ăn chay cảm ơn người nấu. Họ làm thêm việc.
Chia việc rửa dọn. Công bằng.
Không biến bữa cơm thành nơi tranh luận. Để lúc khác.
Trẻ trong nhà hỏi thì giải thích bình thường. Không nói bên nào hơn.
Không ép trẻ ăn theo. Hỏi bác sĩ nhi nếu muốn cho trẻ ăn dài ngày.
Khách tới thì vẫn có mâm cho khách. Không áp lệ nhà cho khách.
Giữ nhịp nhẹ nhàng. Nặng nề thì sớm muộn cũng đứt.
Thước đo tốt nhất là sau một tháng cả nhà vẫn ngồi ăn vui vẻ cùng nhau, chứ không phải người đó giữ được bao nhiêu ngày. Cả nhà vẫn vui là được.
Nếu người mới ăn chay là người lớn tuổi
Hỏi bác sĩ trước. Nhất là khi có bệnh nền.
Hỏi rõ có kiêng gì không. Đạm, muối, đường.
Không tự bỏ thuốc. Nhắc lại cho rõ.
Giữ đúng giờ ăn quen. Người lớn tuổi quen giờ giấc.
Món mềm và dễ nhai. Hầm lâu hơn.
Chia nhiều bữa nhỏ. Ăn ít mỗi lần.
Nhớ nguồn đạm. Đậu hũ mềm, cháo đậu.
Nhắc uống nước. Người lớn tuổi ít thấy khát.
Theo dõi cân nặng. Sụt nhanh thì đi khám.
Theo dõi xem có mệt bất thường không. Báo bác sĩ.
Không để ăn chay thành ăn kham khổ. Hai chuyện khác nhau.
Không nghe mách bảo về thực phẩm chức năng. Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.
Đi khám định kỳ. Như thường lệ.
Với người lớn tuổi thì mọi thay đổi trong cách ăn đều nên đi qua bác sĩ trước, kể cả thay đổi mà cả nhà thấy là lành. Qua bác sĩ trước.
Lỗi hay gặp
Bắt đầu mà không nói với ai. Cả nhà bị động.
Đòi cả nhà đổi theo. Sinh chuyện.
Giảng đạo lý trong bữa cơm. Rất mất vui.
Chê món mặn của người nhà. Không nên.
Bắt người nấu làm hẳn hai mâm. Quá sức.
Không tự lo phần nào cả. Dồn hết cho người khác.
Ăn thiếu no trong tuần đầu. Bỏ cuộc nhanh.
Quên nguồn đạm. Mệt và đói.
Chịu đựng khi thấy chóng mặt. Nên đi khám.
Không hỏi bác sĩ dù có bệnh nền. Nên hỏi.
Tự bỏ thuốc. Nguy hiểm.
Tự trách khi lỡ một kỳ. Kỳ sau làm tiếp.
Tách bàn ăn riêng. Không cần thiết.
Người mới ăn chay giữ được lâu thường không phải người quyết tâm nhất mà là người có cả nhà đồng hành nhẹ nhàng. Cả nhà nhẹ nhàng thì giữ được lâu.
