Trong cùng một làng có nhà ăn chay quanh năm, có nhà ăn chay theo kỳ, có nhà không ăn chay.
Và điều đáng nói là chuyện đó hầu như không gây ra phiền phức gì, vì làng đã có sẵn cách xử.
Cách sắp mâm trong đám tiệc
Chủ tiệc thường chừa một mâm chay. Thành lệ.
Hỏi trước xem có bao nhiêu người ăn chay. Khi mời.
Ghi lại số đó. Để dặn bếp.
Mâm chay để chỗ dễ thấy. Khỏi phải hỏi.
Không để lẫn mâm chay với mâm mặn. Dễ nhầm.
Dùng muỗng đũa riêng cho mâm chay. Việc nên làm.
Nói rõ món nào là món chay. Nhất là món nhìn giống nhau.
Nước chấm chay để riêng. Đừng dùng chung.
Người kiêng ngũ vị tân thì nói trước. Hành, hẹ, tỏi, kiệu và hưng cừ.
Nấu mâm chay tử tế như mâm mặn. Không làm qua loa.
Người nấu mâm chay nên là người quen nấu chay. Vị mới đúng.
Đủ món cho mâm chay. Đừng chỉ có rau luộc.
Ai cũng được mời ngồi cùng. Không tách riêng ra góc.
Một đám tiệc sắp khéo là đám mà người ăn chay không phải hỏi gì và cũng không phải ngồi riêng ra một chỗ. Không phải hỏi, không bị tách.
Phép lịch sự của người ăn chay
Nói trước khi nhận lời mời. Để chủ tiệc còn liệu.
Nói nhẹ nhàng, không ra vẻ. Chuyện bình thường.
Không đòi hỏi quá nhiều. Chủ tiệc đã bận.
Đề nghị mang món của mình tới. Nếu tiệc nhỏ.
Không chê món mặn. Không nói trước mặt người ăn.
Không giảng đạo lý giữa bàn ăn. Rất mất vui.
Không nhìn chằm chằm vào đĩa người khác. Giữ ý.
Ăn hết phần mình. Không bỏ mứa.
Cảm ơn người nấu. Nhất là người nấu mâm chay riêng.
Không kể lể chuyện mình ăn chay bao lâu. Không ai hỏi.
Lỡ ăn nhầm thì thôi. Không làm ầm lên.
Người dị ứng thì phải nói rõ. Đó là chuyện an toàn, khác chuyện kiêng.
Ai ăn kiêng theo lời bác sĩ thì cũng nói rõ. Cùng lý do.
Người ăn chay giữ được không khí vui vẻ ở bàn ăn thì người khác cũng dễ chịu hơn với nếp của mình. Nhẹ nhàng thì dễ sống chung.
Phép lịch sự của người không ăn chay
Hỏi trước khi mời. Câu hỏi đơn giản.
Không gạt đi bảo ăn tạm cũng được. Với nhiều người là chuyện nghiêm túc.
Không ép uống rượu. Bất kể ăn chay hay không.
Không đùa về chuyện ăn chay. Kể cả đùa vui.
Không hỏi vặn lý do. Chuyện riêng.
Không thử xem có phát hiện ra không. Việc rất dở.
Không dùng đũa đã gắp món mặn gắp vào đĩa chay. Chi tiết nhỏ mà quan trọng.
Nói rõ món nào có gì. Nhất là nước dùng.
Nước mắm trong món cũng phải nói. Nhiều người không để ý.
Mắm ruốc trong món cũng vậy. Ẩn trong nhiều món quê.
Chuẩn bị một món chay đơn giản cũng đủ. Không cần cầu kỳ.
Mời ngồi cùng mâm. Đừng tách ra.
Coi đó là chuyện bình thường. Cách tốt nhất.
Việc dễ bị bỏ sót nhất là nước mắm và mắm ruốc nêm trong món, nên khi nấu cho người ăn chay thì phải nói rõ từng món. Để ý mắm ẩn trong món.
Bếp chung và nồi chung
Nhà có cả người chay lẫn người mặn thì tách dụng cụ. Nếu làm được.
Một cái chảo riêng cho món chay. Đơn giản nhất.
Muỗng đũa nấu để riêng. Đánh dấu.
Thớt riêng. Tránh lẫn.
Nấu món chay trước. Rồi mới nấu món mặn.
Rửa kỹ nếu phải dùng chung. Nước nóng.
Gia vị chay để riêng chỗ. Nước tương, muối, tiêu.
Không dùng chung chén nước mắm. Để riêng.
Cất thức ăn chay ngăn riêng. Trong tủ lạnh.
Đậy kín cả hai loại. Tránh lẫn mùi.
Ghi nhãn nếu nhà đông người. Đỡ nhầm.
Người nấu nói rõ nồi nào là nồi nào. Nhất là ngày giỗ.
Nghiêm ngặt tới đâu là tuỳ nhà. Không ai áp lệ cho nhà khác.
Việc tách bếp không cần tốn kém, chỉ cần một cái chảo riêng và một bộ muỗng đũa nấu riêng là phần lớn nhà đã đủ. Một chảo riêng là đủ.
Dạy con cháu chuyện này
Nói cho trẻ biết có nhà ăn chay, có nhà không. Chuyện bình thường.
Không dạy trẻ rằng bên nào hơn. Rất quan trọng.
Dạy trẻ không chê món của người khác. Ở mọi bàn ăn.
Dạy trẻ hỏi trước khi mời bạn ăn. Thói quen tốt.
Dạy trẻ nói cảm ơn người nấu. Việc nhỏ mà bền.
Cho trẻ ăn thử món chay ngon. Không bắt ép.
Không dùng chuyện ăn chay để phạt hay thưởng. Làm hỏng ý nghĩa.
Không ép trẻ ăn chay dài ngày. Hỏi bác sĩ nhi trước.
Để trẻ tự chọn khi đủ lớn. Tôn trọng.
Giải thích khi trẻ hỏi. Trả lời thật.
Không né câu hỏi khó. Nói mình không biết cũng được.
Cho trẻ đi cùng khi tới nhà người khác. Học bằng quan sát.
Nhắc trẻ giữ ý ở nơi thờ tự. Dặn trước.
Điều đáng dạy nhất không phải là ăn chay hay ăn mặn mà là cách cư xử với người ăn khác mình. Dạy cách cư xử.
Lỗi hay gặp
Không hỏi trước khi mời. Tới nơi mới lúng túng.
Gạt đi bảo ăn tạm cũng được. Không nên.
Làm mâm chay qua loa. Chỉ có rau luộc.
Để lẫn mâm chay với mâm mặn. Dễ nhầm.
Dùng đũa đã gắp món mặn gắp vào đĩa chay. Chi tiết hay bị bỏ qua.
Quên nói món có nước mắm hoặc mắm ruốc. Lỗi phổ biến nhất.
Tách người ăn chay ra ngồi riêng một góc. Không cần thiết.
Đùa về chuyện ăn chay. Kể cả đùa vui.
Hỏi vặn lý do người khác ăn chay. Chuyện riêng.
Người ăn chay chê món mặn. Cũng dở như chiều ngược lại.
Giảng đạo lý giữa bàn ăn. Rất mất vui.
Ép uống rượu. Bỏ hẳn thói quen này.
Dạy trẻ rằng bên nào hơn bên nào. Gieo sự phân biệt.
Chuyện chay mặn trong một làng êm được là nhờ hai bên cùng giữ ý, chứ không phải nhờ bên nào nhường bên nào. Hai bên cùng giữ ý.
