Đi dự giỗ ở quê thì phần lớn chuyện cư xử là chuyện thường thức, nhưng có vài chi tiết mà người ở xa về hay bỏ sót.
Và phần quan trọng nhất không nằm ở lúc ngồi vào bàn mà nằm ở lúc trước đó.
Trước khi tới
Trả lời sớm khi được mời. Để chủ nhà tính phần.
Nói rõ đi mấy người. Kể cả trẻ nhỏ.
Báo lại ngay nếu thay đổi. Đừng để tới nơi mới nói.
Nói rõ mình ăn chay nếu có. Chủ nhà còn liệu.
Nói rõ mình dị ứng gì. Chuyện an toàn.
Hỏi giờ tới thì vừa. Đừng đoán.
Tới đúng giờ hoặc sớm hơn chút. Sớm thì phụ được việc.
Tới trễ thì báo trước. Đừng để cả nhà chờ.
Ăn mặc chỉnh tề. Kín đáo là hợp nhất.
Không mặc đồ quá sặc sỡ. Tuỳ dịp mà cân nhắc.
Dặn trẻ nhỏ trước. Về cách cư xử.
Hỏi có cần mang gì không. Nhiều nhà sẽ nói thật.
Hỏi chỗ để xe. Việc nhỏ mà tiện.
Phần lớn phiền toái cho chủ nhà đến từ khách báo muộn hoặc không báo, nên trả lời sớm là việc lịch sự nhất mà cũng dễ nhất. Trả lời sớm.
Mang gì
Hỏi trước là chắc nhất. Mỗi nhà một lệ.
Trái cây là lựa chọn an toàn. Chọn quả còn tươi.
Bánh nhà làm thì quý. Nói rõ có gì bên trong.
Trà là món hợp. Dễ dùng.
Không mang đồ mặn tới nhà làm cỗ chay. Rất không phù hợp.
Không mang rượu bia nếu không chắc. Hỏi trước.
Không mang đồ cần cất tủ lạnh ngay. Tủ nhà người ta đã đầy.
Không mang quá nhiều. Chủ nhà khó xử.
Nói rõ món mang tới có đậu phộng hay mè không. Cho người dị ứng.
Ghi hạn dùng nếu là đồ tự làm. Hoặc nói miệng.
Góp tiền theo lệ trong họ. Hỏi cho đúng.
Đưa kín đáo. Không phô trương.
Không so đo nhà nào góp nhiều ít. Mất ý nghĩa.
Món quà hợp nhất luôn là món chủ nhà dùng được ngay mà không phải xoay xở thêm, nên hỏi trước vẫn hơn đoán. Hỏi trước rồi hãy mua.
Phụ giúp
Tới sớm thì hỏi có việc gì không. Câu mở đầu tốt nhất.
Hỏi rồi làm theo chỉ dẫn. Đừng tự ý sắp lại.
Nhặt rau và lau chén là việc ai cũng làm được. Bắt đầu từ đó.
Không chen vào bếp lúc đang nấu. Rối hơn.
Không tự ý nêm nếm. Người nấu chính quyết.
Không di chuyển đồ của chủ nhà. Hỏi trước.
Bưng bê thì hỏi bưng đi đâu. Đừng đoán chỗ.
Trông trẻ giúp cũng là phụ. Việc rất cần.
Rửa dọn sau bữa là việc quý nhất. Ít người nhận.
Không nhận việc mình không làm được. Nói thật.
Người lớn tuổi thì ngồi nghỉ. Đừng để họ đứng lâu.
Làm xong thì hỏi tiếp. Đừng đứng chờ được giao.
Không kể công. Làm rồi thôi.
Việc phụ giúp đáng giá nhất thường là việc không ai muốn nhận, mà ở đám giỗ thì đó là khâu rửa dọn sau bữa. Nhận khâu rửa dọn.
Ở bàn ăn
Ngồi theo chỗ được mời. Đừng tự chọn.
Nhường người lớn tuổi ngồi trước. Lệ chung.
Chờ mọi người vào bàn. Rồi mới cầm đũa.
Mời người lớn trước khi ăn. Tuỳ lệ từng nhà.
Gắp vừa phải. Không bới tung đĩa.
Lấy vừa đủ ăn. Thiếu thì lấy thêm.
Ăn hết phần mình. Không để lại.
Không chê món. Kể cả nói nhỏ.
Khen người nấu. Nói trực tiếp thì càng quý.
Không nói chuyện buồn hoặc chuyện gây tranh cãi. Giữ không khí.
Không ép nhau uống. Bỏ hẳn thói quen này.
Không dùng điện thoại nhiều. Giữ ý.
Ăn xong thì phụ dọn chén. Việc nhỏ mà thấy ngay.
Ở bàn ăn đám giỗ thì hai việc đủ dùng cho mọi tình huống là lấy vừa đủ ăn và không chê món. Hai việc đủ dùng.
Trẻ nhỏ đi cùng
Dặn trẻ trước khi tới. Nói ngắn, nhắc lại.
Dặn không chạy nhảy trong nhà. Nhất là gần bàn thờ.
Dặn không sờ đồ trên bàn thờ. Tuyệt đối.
Dặn chào người lớn. Thói quen tốt.
Cho trẻ ăn trước nếu đói. Trẻ không chờ được.
Ngồi cùng mâm với trẻ. Trông chừng.
Không để trẻ chơi gần bếp. Nồi lớn và nước sôi.
Không để trẻ chạy ngoài sân một mình. Xe cộ.
Mang đồ chơi nhỏ cho trẻ. Đỡ chán.
Nói rõ trẻ dị ứng gì. Với chủ nhà.
Không ép trẻ ăn món lạ. Mang theo món trẻ quen.
Không để trẻ khóc quấy giữa đám. Đưa ra ngoài dỗ.
Về sớm nếu trẻ mệt. Bình thường.
Dẫn trẻ đi giỗ là dịp dạy chúng cách cư xử, nên cách dạy tốt nhất là mình làm đúng trước mặt chúng chứ không phải nhắc liên tục. Làm đúng trước mặt trẻ.
Lỗi hay gặp
Không trả lời lời mời. Chủ nhà không tính được phần.
Đi thêm người mà không báo. Thiếu chỗ và thiếu phần.
Tới trễ mà không báo. Cả nhà chờ.
Không nói mình ăn chay hay dị ứng. Khó xử cho cả hai.
Mang đồ mặn tới nhà làm cỗ chay. Rất không phù hợp.
Mang quà cần cất tủ lạnh ngay. Chủ nhà xoay không kịp.
Vào bếp tự nêm nếm. Người nấu chính quyết.
Tự ý sắp lại đồ của chủ nhà. Hỏi trước.
Chỉ ngồi chờ được giao việc. Nên hỏi trước.
Ăn xong đứng dậy đi luôn. Nên phụ dọn.
Chê món trước mặt người nấu. Rất dở.
Ép nhau uống rượu. Nên bỏ.
Để trẻ chạy nhảy không ai trông. Nguy hiểm và phiền.
Người khách được nhớ lâu ở quê không phải người mang quà lớn mà người tới sớm hỏi có việc gì không và ở lại phụ dọn khi mọi người đã về. Tới sớm và ở lại dọn.
