Ngày giỗ thường được nhớ tới như một buổi sáng tất bật, nhưng phần quyết định nằm ở cả tuần trước đó.
Nhà nào chuẩn bị dần thì hôm ấy nhẹ nhàng, nhà nào để dồn thì hôm ấy ai cũng cáu.
Một tuần trước
Chốt ngày và giờ. Báo cho cả họ.
Chốt số người dự kiến. Hỏi từng nhà.
Chốt thực đơn. Bàn với người nấu chính.
Hỏi ai kiêng gì, ai dị ứng gì. Ghi lại.
Chia việc cho từng người. Nói rõ ai làm gì.
Ghi lịch ra giấy. Dán ở bếp.
Đặt trước nguyên liệu khó mua. Nếp, đậu hũ số lượng lớn, lá chuối.
Hỏi mượn bàn ghế và nồi lớn. Đặt trước kẻo trùng ngày.
Kiểm bếp và bình gas. Đủ dùng cho hôm đó.
Kiểm nồi niêu, chén đĩa. Đủ số lượng không.
Dọn dẹp nhà cửa dần. Đừng dồn vào hôm trước.
Làm đồ muối từ tuần này. Cần thời gian.
Nhắc lại lịch vào giữa tuần. Người bận hay quên.
Một tuần là khoảng vừa đủ để chuẩn bị mà không phải nhớ quá lâu, nên chốt mọi thứ vào lúc đó là hợp lý nhất. Một tuần là vừa.
Chia việc trong họ
Một người chịu trách nhiệm chính. Người quyết cuối cùng.
Một người lo bếp. Người nấu chính.
Một người lo mua sắm. Giữ danh sách và tiền.
Một người lo mượn và trả đồ. Ghi mượn của ai.
Một tổ sơ chế. Làm từ hôm trước.
Một tổ nấu. Hôm giỗ.
Một tổ dọn bàn và bưng bê. Khi vào bữa.
Một tổ rửa dọn. Sau bữa.
Người lớn tuổi làm việc ngồi. Nhặt rau, gói bánh.
Trẻ lớn bưng bê và lau bàn. Việc vừa sức.
Không để một nhà gánh hết. Chia đều trong họ.
Ai ở xa thì góp phần khác. Tiền hoặc đồ.
Nói rõ từ đầu để khỏi so bì. Công khai là gọn nhất.
Việc chia trong họ chỉ sinh chuyện khi nó mập mờ, nên nói rõ ai làm gì ngay từ đầu tuần là cách phòng rẻ nhất. Nói rõ từ đầu.
Mượn và chuẩn bị đồ
Đếm chén đĩa theo số mâm. Cộng dư.
Đếm đũa muỗng. Hay thiếu nhất.
Đếm ghế. Nhớ ghế tựa cho người lớn tuổi.
Mượn nồi lớn nếu nhà không có. Hỏi sớm.
Mượn bàn và bạt che. Phòng nắng và mưa.
Ghi lại mượn của nhà nào. Để trả đúng.
Đánh dấu đồ của mình. Tránh lẫn.
Rửa sạch đồ mượn trước khi dùng. Và trước khi trả.
Trả ngay sau khi xong. Đừng để lâu.
Đồ vỡ thì báo và đền. Sòng phẳng.
Chuẩn bị thùng rác lớn. Đông người thì rác nhiều.
Chuẩn bị chỗ rửa. Nước và chậu.
Chuẩn bị chỗ để xe cho khách. Việc hay quên.
Danh sách đồ mượn ghi rõ của nhà nào là thứ giữ hoà khí trong họ tốt hơn bất cứ lời hứa nào. Ghi rõ mượn của ai.
Mua sắm theo thứ tự
Đồ khô mua sớm nhất. Đậu, nấm khô, gia vị, nếp.
Đồ muối làm từ tuần trước. Cần thời gian.
Lá chuối mua trước một hai ngày. Ngày lễ thì khan.
Củ quả để được thì mua trước một hai ngày. Bí, khoai, cà rốt.
Đậu hũ mua sáng hôm giỗ. Hoặc chiều hôm trước.
Rau mua sáng hôm giỗ. Tươi nhất.
Trái cây mua trước một ngày. Chọn quả chưa chín hẳn.
Đặt trước với mối quen. Họ giữ hàng cho.
Ghi danh sách theo hàng. Đi một vòng là xong.
Một người mua, một người ghi chi. Minh bạch.
Giữ hoá đơn nếu có. Dễ đối chiếu.
Báo lại tổng chi sau đó. Công khai với cả họ.
Thừa thì trả lại, thiếu thì chia đều. Sòng phẳng.
Thứ tự mua đúng giúp tới hôm giỗ thì rau vẫn tươi và đậu hũ vẫn mới, đó là toàn bộ mục đích của việc chia ngày mua. Để đồ tươi đúng hôm.
Hôm trước và sáng hôm ấy
Hôm trước làm hết món để được. Kho, bánh, đồ muối.
Hôm trước sơ chế hết. Gọt, thái, ngâm.
Hôm trước kê bàn ghế. Sáng khỏi vội.
Hôm trước rửa chén đĩa mượn. Úp cho ráo.
Ngâm đậu và nếp từ tối. Sáng nấu ngay được.
Ngủ sớm. Việc quan trọng mà hay bỏ.
Sáng dậy sớm hơn dự tính. Luôn phát sinh.
Sáng chỉ còn nấu món nóng. Xào, chiên, canh.
Người nấu đứng bếp, người khác đừng chen vào. Rối hơn.
Có người đứng ngoài điều phối. Trả lời khách, chỉ chỗ.
Đừng nhận thêm việc vào phút chót. Giữ đúng kế hoạch.
Có gì thiếu thì bỏ qua. Không ai để ý đâu.
Giữ không khí nhẹ nhàng. Đó mới là điều người ta nhớ.
Một ngày giỗ trôi chảy là ngày mà sáng hôm ấy chỉ còn phải nấu mấy món nóng, tất cả những việc khác đã xong từ hôm trước. Sáng chỉ còn món nóng.
Lỗi hay gặp
Để dồn hết vào hôm trước. Lỗi gốc.
Không chốt số người. Thiếu hoặc thừa.
Không hỏi ai kiêng gì, dị ứng gì. Rủi ro và khó xử.
Không chia việc rõ. Người làm hết, người đứng ngoài.
Không ghi mượn đồ của nhà nào. Trả nhầm hoặc quên trả.
Mua rau từ mấy hôm trước. Héo.
Mua đậu hũ sớm. Chua.
Mua lá chuối sát ngày. Khan.
Không kiểm bình gas. Hết giữa chừng.
Không đếm đũa muỗng. Thiếu vào lúc đông nhất.
Thức khuya làm cho xong. Hôm sau ai cũng mệt.
Nhận thêm việc vào phút chót. Vỡ kế hoạch.
Không báo lại thu chi. Sinh nghi ngờ.
Ngày giỗ vốn là dịp để người trong họ gặp nhau, nên chuẩn bị trước cả tuần chính là cách giữ cho nó đúng là dịp gặp nhau chứ không thành ngày lao động. Giữ cho nó là dịp gặp nhau.
